საბაზისო ინფორმაცია

მისი არსი მარტივია: 3D ბეჭდვა (იგივე დანამატებითი წარმოება) არის ციფრული ფაილიდან სამგანზომილებიანი მყარი ობიექტების შექმნის პროცესი. ტრადიციული მეთოდებისგან განსხვავებით, სადაც მასალას ჩამოჭრიან ხოლმე (როგორც, მაგალითად, CNC დაზგებზე), 3D პრინტერი ობიექტს ფენა-ფენა, სრულიად ნულიდან აშენებს.

დღეს ეს ტექნოლოგია აქტიურად აცოცხლებს სხვადასხვა ინდუსტრიას საქართველოში — დაწყებული თბილისის არქიტექტურული ბიუროებითა და სტარტაპებით, დასრულებული ენთუზიასტებით, რომლებიც სახლის პირობებში ქმნიან სასურველ დიზაინს.

მიუხედავად იმისა, რომ ბაზარზე ბევრი სპეციალიზებული ტექნოლოგია არსებობს, ძირითადად სამი წამყვანი მეთოდი დომინირებს: FDM, SLA და SLS. აი, როგორ მუშაობენ ისინი და რისთვის გამოიყენებიან:

1. FDM / FFF (დნობის მეთოდით დაფენის ტექნოლოგია)

როგორ მუშაობს: FDM (ხშირად უწოდებენ FFF-საც) არის ყველაზე გავრცელებული და ხელმისაწვდომი 3D ბეჭდვის ტიპი. იგი მუშაობს ძალიან ზუსტი, ავტომატიზებული ცხელი წებოს თოფის პრინციპით. პლასტმასის სპეციალური ძაფი, რომელსაც ფილამენტი (მაგალითად: PLA, PETG ან ABS) ჰქვია, ცხელდება, დნება და სპეციალური ნისკარტის (Nozzle) საშუალებით ფენა-ფენა ივსება იქამდე, სანამ სასურველი ნივთი არ შეიქმნება.

• საუკეთესოა: ყოველდღიური პროტოტიპებისთვის, ფუნქციური დეტალებისთვის, სამაგრებისთვის, სათამაშოებისა და დიდი ზომის მოდელებისთვის.

• პლუსები: ძალიან ბიუჯეტურია, მარტივია გამოსაყენებლად, აქვს მასალებისა და ფერების დიდი არჩევანი და სრულიად უსაფრთხოა სახლში გამოსაყენებლად.

• მინუსები: ზედაპირზე ეტყობა ფენების ხაზები; ნაკლებად ეფექტურია ზედმეტად პატარა და რთული დეტალების ბეჭდვისას.

2. SLA (სტერეოლითოგრაფია)

როგორ მუშაობს: SLA არის თხევად მასალაზე (ფისზე) დაფუძნებული ბეჭდვის ტექნოლოგია. პლასტმასის ძაფის ნაცვლად, აქ გამოიყენება სპეციალური თხევადი ფისი (Resin). UV (ულტრაიისფერი) ლაზერი ან მაღალი გაფართოების ეკრანი ანათებს ამ სითხეს, რის შედეგადაც ფისი მომენტალურად მყარდება და ასე იქმნება ობიექტი ფენა-ფენა.

• საუკეთესოა: მაღალი სიზუსტის მოდელებისთვის, საიუველირო ნაკეთობების დიზაინისთვის, სტომატოლოგიური მიზნებისთვის, მინიატურებისა და ისეთი ნივთებისთვის, რომლებსაც იდეალურად გლუვი ზედაპირი სჭირდებათ.

• პლუსები: ექსტრემალური სიზუსტე, მიკროსკოპული დეტალების გამოკვეთა და იდეალური ზედაპირი, სადაც ფენებს შორის ხაზები თითქმის შეუმჩნეველია.

• მინუსები: ბეჭდვის შემდგომი პროცესი (Post-processing) შედარებით შრომატევადია (საჭიროებს სპირტში გარეცხვას და UV კამერაში დამატებით გამყარებას); ფისს აქვს მკვეთრი სუნი; მასალა ძირითადად უფრო მსხვრევადია, ვიდრე FDM-ის შემთხვევაში.

3. SLS (სელექციური ლაზერული შეცხობა)

როგორ მუშაობს: SLS არის ინდუსტრიული დონის ტექნოლოგია. იგი იყენებს მაღალი სიმძლავრის ლაზერს პოლიმერული ფხვნილის (როგორც წესი, ნეილონის) ნაწილაკების ერთმანეთთან შესაერთებლად (შესაცხობად). პრინტერი ჯერ შლის ფხვნილის თხელ ფენას, ლაზერი კი მას სასურველ ფორმად ადნობს. იმის გამო, რომ ბეჭდვის პროცესში ნივთი ყოველი მხრიდან გარშემორტყმულია ამავე ფხვნილით, მას არ სჭირდება დროებითი დამხმარე საყრდენები (Supports).

• საუკეთესოა: ინდუსტრიული პროტოტიპირებისთვის, გამძლე მექანიკური ნაწილებისთვის, რთული საინჟინრო კომპონენტებისა და მცირე სერიული წარმოებისთვის.

• პლუსები: საოცრად მყარი და მოქნილი დეტალები; იძლევა რთული გეომეტრიული ფიგურების (მაგალითად, გადაბმული კბილანების) ერთიანად დაბეჭდვის საშუალებას დამხმარე საყრდენების გარეშე.

• მინუსები: აპარატურა და მასალები ძალიან ძვირადღირებულია; დანადგარები დიდია და განკუთვნილია საწარმოო სივრცეებისთვის და არა სახლისთვის.

შეჯამება: რომელი გჭირდებათ თქვენ?

• აირჩიეთ FDM, თუ ეძებთ ბიუჯეტურ, მრავალმხრივ პრინტერს ყოველდღიური მოხმარებისთვის, ფუნქციური ნაწილების შესაქმნელად ან საქმის შესასწავლად.

• აირჩიეთ SLA, თუ თქვენი პრიორიტეტი უნაკლო ზედაპირი, დახვეწილი მინიატურები ან პროფესიონალური საიუველირო/სამედიცინო მოდელებია.

• აირჩიეთ SLS, თუ ხართ ბიზნესი, რომელსაც სჭირდება მაღალი გამძლეობის მქონე ინდუსტრიული და მექანიკური დეტალების წარმოება.

რა განსხვავებაა FDM და ფისით (SLA) ბეჭდვას შორის?

პასუხი: მთავარი განსხვავება მასალასა და სიზუსტეშია. FDM პრინტერი იყენებს პლასტმასის ძაფის (ფილამენტის) კოჭებს, არის ბიუჯეტური, უსაფრთხო და იდეალურია გამძლე, ფუნქციური ნაწილების დასამზადებლად. SLA (ფისით ბეჭდვა) იყენებს თხევად ქიმიურ ნივთიერებას, რომელიც ულტრაიისფერი შუქით მყარდება; ის უზრუნველყოფს ექსტრემალურ სიზუსტეს და უნაკლო დეტალიზაციას (მაგ. საიუველირო ან სტომატოლოგიური მოდელებისთვის), თუმცა საჭიროებს სპეც-აღჭურვილობას უსაფრთხოებისთვის.

რა ჯდება 3D ბეჭდვის დაწყება?

პასუხი: დღეს ეს ტექნოლოგია ძალიან ხელმისაწვდომია. სანდო, დამწყებთათვის განკუთვნილი FDM პრინტერის ფასი 200$-დან 400$-მდე (დაახლოებით 500-1000 ლარი) მერყეობს მაგრამ აგრეთვე ამას დაენატება ჩამოტანის და განბაჟების თანხაც რაც ამ ფასს აწევს დაახლოებით 800-2000 ლარამდე, აგრეთვე ადგილობრივ ბაზარზეც არსებობს რამოდენიმე მაღაზია რომელშიც ადგილზე ყიდიან პრინტერებს, მაგრალ რათქმაუნდა არჩევანი შედარებით ნაკლებია და მაღაზიის წილით იზრდება ფასიც რაც საშუალოდ ფასს 1500-2500 ლარამდე წევს. პრინტერთან ერთად, გასათვალისწინებელია მასალის (ფილამენტის) ფასიც, რომელიც საშუალოდ 20-30$ (50-80 ლარი) ღირს ერთ კილოგრამიან გორგალზე.

რა პროგრამა მჭირდება 3D პრინტერის სამართავად?

პასუხი: თქვენ გჭირდებათ სპეციალური პროგრამა, რომელსაც სლაისერი (Slicer) ეწოდება (მაგალითად: Cura, PrusaSlicer ან OrcaSlicer). ეს პროგრამები სრულიად უფასოა. მათი ფუნქციაა ციფრული 3D მოდელის ჰორიზონტალურ ფენებად დაჭრა და მისი გადაყვანა კოდში (G-code), რომელსაც პრინტერი კითხულობს და ასრულებს.

აუცილებელია თუ არა 3D მოდელირების (დიზაინის) ცოდნა?

პასუხი: არა, საერთოდ არ არის აუცილებელი. ინტერნეტში არსებობს უზარმაზარი პლატფორმები (Thingiverse, Printables, Thangs), სადაც მილიონობით მზა, უფასო 3D მოდელია ატვირთული. თქვენ უბრალოდ იწერთ სასურველ ფაილს და უშვებთ დასაბეჭდად. 3D დიზაინის სწავლა (მაგ. Tinkercad ან Fusion 360 პროგრამებში) მხოლოდ იმ შემთხვევაში დაგჭირდებათ, თუ ნულიდან საკუთარი, უნიკალური ნივთების შექმნა მოგინდებათ.

რა ფორმატის ფაილები გამოიყენება 3D ბეჭდვისთვის?

პასუხი: ყველაზე გავრცელებული და უნივერსალური ფორმატია .STL. თუმცა, ბოლო დროს სულ უფრო პოპულარული ხდება უფრო თანამედროვე ფორმატები: .3MF (რომელიც ინახავს ინფორმაციას ფერებისა და ბეჭდვის პარამეტრების შესახებ) და .OBJ.

რა განსხვავებაა PLA, PETG და ABS ფილამენტებს შორის?

პასუხი: ეს არის 3D ბეჭდვის სამი ყველაზე პოპულარული პლასტმასი:

• PLA: ყველაზე მარტივი დასაბეჭდია, მზადდება სიმინდის სახამებლისგან, არის ეკოლოგიური და საუკეთესოა დეკორატიული ნივთებისა და სათამაშოებისთვის.

• PETG: უფრო დრეკადი და ამინდგამძლეა (ულტრაიისფერი სხივების მიმართ), რაც მას იდეალურს ხდის გარე გამოყენების ფუნქციური ნაწილებისთვის.

• ABS: ძალიან მყარი და სიცხის მიმართ მედეგია, თუმცა ბეჭდვისას გამოყოფს მავნე ორთქლს და სჭირდება დახურული კორპუსის მქონე პრინტერი.

არის თუ არა 3D დაბეჭდილი ნივთები საკმარისად მყარი ფუნქციური გამოყენებისთვის?

პასუხი: დიახ. თუ შეარჩევთ სწორ მასალას (მაგალითად, ნეილონს, კარბონს ან პოლიკარბონატს) და პროგრამაში სწორად გამართავთ შიდა სტრუქტურის სიმკვრივეს, შეგიძლიათ დაბეჭდოთ საავტომობილო დეტალები, დრონის კორპუსები, ხელსაწყოები და მექანიკური კბილანები, რომლებიც დიდ დატვირთვას უძლებენ.

შეუძლია თუ არა სტანდარტულ პრინტერს ერთდროულად რამდენიმე ფერში ბეჭდვა?

პასუხი: სტანდარტული, ერთნაკვთიანი (single-nozzle) პრინტერები ერთ ჯერზე მხოლოდ ერთ ფერს ბეჭდავენ. მრავალფერიანი მოდელის მისაღებად საჭიროა ან ხელით დააპაუზოთ ბეჭდვა და შეცვალოთ ფილამენტის ფერი, ან გამოიყენოთ სპეციალური ავტომატიზებული სისტემა (მაგალითად, Bambu Lab AMS), რომელიც თავად ცვლის ფერებს პროცესში.

შესაძლებელია თუ არა სახლის პირობებში საკვების ან ლითონის (მეტალის) 3D ბეჭდვა?

პასუხი: არა. ინტერნეტში გავრცელებული ვიდეოები, სადაც შოკოლადს ან რაკეტის მეტალის ნაწილებს ბეჭდავენ, ინდუსტრიულ და უზარმაზარ დანადგარებს ასახავს, რომლებიც ათიათასობით დოლარი ღირს. სახლის (სამომხმარებლო) პრინტერები შემოფარგლულია მხოლოდ სხვადასხვა ტიპის პლასტმასითა და ფისით.

რატომ არ ეკვრის ნივთი პრინტერის ზედაპირს (Bed Adhesion)?

პასუხი: ეს არის #1 ყველაზე გავრცელებული პრობლემა 3D ბეჭდვაში. თუ პირველი ფენა ზედაპირს არ მიეკრო, პრინტერი ნივთის ნაცვლად აბურდულ პლასტმასის მასას ("სპაგეტის") დაბეჭდავს. პრობლემა თითქმის ყოველთვის გვარდება პრინტერის სამუშაო მაგიდის (Bed) სწორი დაკალიბრებით (გასწორებით) ან მისი იზოპროპილის სპირტით გაწმენდით.

რა არის "დეფორმაცია" (Warping) და როგორ მოვაგვარო?

პასუხი: გაციებისას პლასტმასი იკუმშება. ამის გამო, ბეჭდვის პროცესში ნივთის კუთხეები ზოგჯერ მაღლა იწევს, იგრიხება და ძვრება სამუშაო მაგიდას. ამის თავიდან ასაცილებლად გამოიყენეთ მაგიდის გათბობის ფუნქცია, შეამცირეთ გამაგრილებელი ქულერის სიჩქარე ან მოათავსეთ პრინტერი დახურულ სივრცეში (enclosure), რათა ჰაერი თბილი იყოს.

რატომ ტოვებს პრინტერი თხელ „თმებს“ ან ძაფებს ნივთზე (Stringing)?

პასუხი: ამას "სტრინგინგი" ან "ნახაზები" ეწოდება. ეს ხდება მაშინ, როდესაც ცხელი ნისკარტი (Nozzle) ერთი წერტილიდან მეორეზე გადაადგილდება ცარიელ სივრცეში და მისგან გამდნარი პლასტმასი უნებლიეთ ჟონავს. პრობლემას შველის სლაისერში "Retraction" (ძაფის უკან გადაქაჩვის) პარამეტრების გაზრდა.

რა იწვევს ნისკარტის (Nozzle) გაჭედვას და როგორ გავწმინდო?

პასუხი: მტვერი, დამწვარი პლასტმასის ნარჩენები ან უხარისხო ფილამენტი დროთა განმავლობაში ჭედავს ნისკარტის მიკროსკოპულ ხვრელს. მის გასაწმენდად გამოიყენება ე.წ. "Cold Pull" მეთოდი (ნახევრად გამდნარი პლასტმასის ხელით უკან ამოქაჩვა) ან სპეციალური, ძალიან თხელი სააკუპუნქტურო ნემსი.

რა არის "ხარაჩოები" (Supports) და როდის მჭირდება ისინი?

პასუხი: 3D პრინტერს არ შეუძლია ჰაერში ბეჭდვა. თუ მოდელს აქვს ჰაერში გამოკიდებული დეტალი (მაგალითად, ადამიანის ფიგურა გაშლილი ხელებით), სლაისერი ავტომატურად აშენებს მის ქვეშ დროებით პლასტმასის ხარაჩოებს. ბეჭდვის დასრულების შემდეგ, ამ ხარაჩოებს ხელით მარტივად მოატეხთ და მოაცილებთ.

რეალურად რამდენი ხანი სჭირდება ნივთის დაბეჭდვას?

პასუხი: 3D ბეჭდვა არ არის მომენტალური პროცესი, მას საათები სჭირდება. პატარა ჭადრაკის ფიგურა შეიძლება 30-45 წუთში დაიბეჭდოს, თუმცა დიდი ზომის დეტალებს, ქოსპლეის ჩაფხუტებს ან რთულ საინჟინრო მოდელებს ხშირად 15-დან 30+ საათამდე სჭირდებათ, ბეჭდვის სიზუსტიდან გამომდინარე.

რა არის "ინფილი" (Infill) და რამდენი პროცენტი უნდა მივუთითო?

პასუხი: დროისა და მასალის დასაზოგად, 3D ნივთები შიგნიდან მთლიანად მყარი პლასტმასით არ ივსება. შიდა სივრცე ივსება ბადისებრი ან ფიჭისებრი სტრუქტურით, რასაც Infill (შიდა შევსება) ჰქვია. დეკორატიული ნივთებისთვის 10-15% შევსება საკმარისია, ხოლო მყარი, მექანიკური ხელსაწყოებისთვის 40-60% გამოიყენება. აგრეთვე სლაისერში არსებობს რამოდენი სტილის "ინფილი" რომლებიც სხვადასხვა მახასიათებლებს სძენს ობიექტს. შეგიძლიათ დაბეჭდოთ დაბალი კუბი 0 ზედა და ქვედა შრეებით და დაუნახოთ ვიზუალურად განსხვავება და კუბისთვის მოჭერით და დაგრეხვით იგრძნოთ სხვაობები. ზოგადი რჩევა არის უმეტესობა ობიექტისთვის "gyroid" ინფილი. 

უსაფრთხოა თუ არა 3D პრინტერის ოთახში მუშაობა? (ორთქლი და ვენტილაცია)

პასუხი: სტანდარტული მასალები, როგორიცაა PLA და PETG, სრულიად უსაფრთხოა, არ აქვთ მავნე სუნი და მათი გამოყენება სახლსა თუ ოფისში თავისუფლად შეიძლება. თუმცა, ABS პლასტმასი და თხევადი ფისები (Resin) ბეჭდვისას გამოყოფენ ტოქსიკურ მიკრონაწილაკებსა და მძაფრ სუნს, რის გამოც მათ სჭირდებათ კარგად განიავებადი ოთახი ან სპეციალური ჰაერის ფილტრები.

შესაძლებელია თუ არა დაბეჭდილი ნივთების გაზუმფარება (დაშკურკვა) ან შეღებვა?

პასუხი: რა თქმა უნდა. იმისთვის, რომ ნივთს ქარხნული, გლუვი იერი მისცეთ, შეგიძლიათ ჩვეულებრივი ზუმფარით (შკურკით) დაამუშაოთ, გადაუსვათ სპეციალური გრუნტი (Primer) და შეღებოთ აკრილის საღებავებით.

რამდენ ელექტროენერგიას მოიხმარს 3D პრინტერი?

პასუხი: ძალიან ცოტას. სტანდარტული მაგიდის 3D პრინტერი საშუალოდ 100-დან 300 ვატამდე ენერგიას მოიხმარს, რაც სტანდარტული პერსონალური კომპიუტერის ან რამდენიმე ნათურის მუშაობის ტოლფასია, მაგრამ უმეტესწილად უმეტესობა ენერგიას იგი მოიხმარს საბეჭდი დაფის და თავაკის გაცხელებისას, შემდგომ ეჭდვის დროს ეს მოხმარება საკმაოდ მცირდება. შესაბამისად, ის თქვენს კომუნალურ გადასახადებზე საგრძნობლად არ აისახება.

რა არის მაქსიმალური ზომის ნივთი, რისი დაბეჭდვაც შემიძლია?

პასუხი: ეს შეზღუდულია პრინტერის სამუშაო არეალით (Build Volume). დღეისთვის "სტანდარტული" პრინტერების საბეჭდი არეალის ზომა დაახლოებით 25.6*25.6*25.6სმ-ია. თუმცა, თუ უფრო დიდი ნივთის (მაგალითად, დიდი ანტიკვარული ხმლის) დაბეჭდვა გსურთ, სლაისერში მოდელს ჭრიან რამდენიმე ნაწილად, ბეჭდავენ ცალ-ცალკე და ბოლოს სპეციალური წებოთი აერთებენ.  პრინტერის არჩევისას შეგიძლიათ დახედოთ "Build Volume" გრაფს მახასიათებლებში, რათა ნახოთ კონკრეტული პრინტერის ზომები.

საბედნიეროდ, ბოლო რამდენიმე წლის განმავლობაში 3D პრინტერების განვითარებასთან ერთად, თქვენი მხრიდან საჭირო სამუშაოს რაოდენობა მკვეთრად შემცირდა. ამის მიუხედავად, ჯერ კიდევ არსებობს რამდენიმე კარგი პრაქტიკა, რომელთა პერიოდულად შესრულებაც შეგიძლიათ, რათა დარწმუნდეთ, რომ მუდმივად მიიღებთ თანმიმდევრულ, სუფთა ბეჭდვას.

შეინარჩუნეთ სუფთა გარემო

3D ბეჭდვის განვითარებამ შეამცირა საჭირო ხელით ჩარევის რაოდენობა, მაგრამ სუფთა სამუშაო სივრცის შენარჩუნება კვლავ აუცილებელია თანმიმდევრული და მაღალი ხარისხის შედეგებისთვის. არეული ადგილი შეიძლება სწრაფად გადაიქცეს არაორგანიზებულ არეულობად, რაც ართულებს ბეჭდვის პროცესს და პოტენციურად აზიანებს აღჭურვილობას.

ფხვიერი ძაფები და მიმოფანტული ნარჩენები შეიძლება ხელს უშლიდეს პრინტერის მექანიკას ან გამაგრილებელი ვენტილატორებით გადაიღვაროს აქტიურ ბეჭდებზე. ზედმეტი მასალების რეგულარული გადაყრა და აწყობის ადგილის მოწესრიგებულად შენარჩუნება ხელს უწყობს ბეჭდვის ჩავარდნების და აპარატურის გაუმართაობის თავიდან აცილებას.

აწყობის ფირფიტა ასევე რეგულარულად უნდა მოვლილი იყოს. მიუხედავად იმისა, რომ შეიძლება არ დასჭირდეს გაწმენდა ყოველი ბეჭდვის შემდეგ, ოპტიმალური სიხშირე დამოკიდებულია აწყობის ფირფიტის ტიპზე და გამოყენებული წებოვნების მეთოდზე. ფირფიტის გაწმენდა ყოველ რამდენიმე ბეჭდვაში ხელს უწყობს პირველი ფენის თანმიმდევრული წებოვნების უზრუნველყოფას. ისეთი ხელსაწყოები, როგორიცაა ჰაერის კომპრესორები, სასარგებლოა მტვრის და ნარჩენების მოსაშორებლად კომპონენტების დაშლის გარეშე.

სათადარიგო ნაწილების წინასწარ დაბეჭდვა

მიუხედავად იმისა, რომ თანამედროვე პრინტერებს ხშირად აქვთ ადვილად ხელმისაწვდომი სათადარიგო კომპონენტები, განსაკუთრებით ისეთი მწარმოებლებისგან, როგორიცაა Bambu Lab, Vorons-ის მსგავსი სპეციალურად აწყობილი მანქანების ან 3D პრინტერით დაბეჭდილი ნაწილების მქონე პრინტერების მომხმარებლებმა მაინც უნდა მოემზადონ სათადარიგო ნაწილების წინასწარ დაბეჭდვით. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, როდესაც ერთ მანქანაზე ხართ დამოკიდებული.

სათადარიგო ნაწილების ფაილებს ხშირად მწარმოებლები აწვდიან ან იპოვიან ისეთ საზოგადოებრივ საცავებში, როგორიცაა Thingiverse ან Printables. დამატებითი ნაწილების ხელთ ქონა ხელს უშლის შეფერხებას და იმედგაცრუებას, თუ სტრუქტურული ან ფუნქციური კომპონენტი მოულოდნელად გაფუჭდება.

საკუთრების სისტემებისთვისაც კი, ზოგიერთი სათადარიგო და განახლებული ნაწილი (მაგ., ფეხები, გადასაფარებლები, AMS კომპონენტები) ხშირად ხელმისაწვდომია ისეთი საზოგადოებების მეშვეობით, როგორიცაა MakerWorld.com.

პრინტერის შენელება

თანამედროვე პრინტერები შექმნილია სიჩქარისთვის, მაგრამ ბეჭდვის სიჩქარის შემცირება ხელს უწყობს სხვადასხვა პრობლემების მოგვარებას. უფრო დაბალი სიჩქარე ამცირებს დატვირთვას მექანიკურ კომპონენტებზე, აუმჯობესებს ბეჭდვის თანმიმდევრულობას და ხელს უწყობს სხვა პოტენციური პრობლემების იდენტიფიცირებას პრობლემების მოგვარების დროს.

მასალის თვისებები და ცხელი წერტილის შესაძლებლობები მნიშვნელოვან როლს თამაშობს შესაბამისი ბეჭდვის სიჩქარის განსაზღვრაში. მასალის სათანადო სიბლანტის მიღწევა აუცილებელია სუფთა ექსტრუზიისთვის. უფრო სწრაფი ბეჭდვა ხშირად უფრო მაღალ ტემპერატურას მოითხოვს სათანადო ნაკადის შესანარჩუნებლად, განსაკუთრებით მაღალი სიჩქარით გამომავალი მანქანების შემთხვევაში.

მაღალი ნაკადის ცხელი ტენდები, როგორიცაა E3D, Slice Engineering, Phaetus ან სხვა მწარმოებლები, აუმჯობესებენ ბეჭდვის სიჩქარეს მოცულობითი ნაკადის გაზრდით. გარკვეული მასალები, ხშირად -HS(high speed) ნიშნულით, ასევე ოპტიმიზირებულია მაღალი სიჩქარით ექსტრუზიისთვის.

საბაზისო პრინტერზე ისეთი მომთხოვნი მასალების, როგორიცაა TPU, მაღალი ნაკადის სიჩქარით დაბეჭდვის მცდელობა, სავარაუდოდ, წარმატებული არ იქნება სათანადო კალიბრაციის გარეშე. დაბალი სიჩქარე აადვილებს დიაგნოზს და ამცირებს არასაკმარისი ექსტრუზიის და ფენების არასწორი განლაგების ალბათობას.

თანამედროვე საჭრელები ხშირად მოიცავს მაქსიმალური მოცულობითი სიჩქარის პარამეტრებს ამ პარამეტრების რეგულირებისთვის. ამ მნიშვნელობების კორექტირება შეიძლება მნიშვნელოვანი იყოს შეუსაბამო შედეგების პრობლემების მოგვარებისას.

სჭრელის პროფილების და ბეჭდვის რედაქტირების შენახვა

ეს აღარ არის ისეთი მნიშვნელოვანი სჭრელების შემთხვევაში, რომლებიც 3MF ფორმატში ინახავენ, მაგრამ თქვენ მაინც მოგინდებათ საჭრელის პროფილების შენახვა ყოველთვის, როდესაც აკეთებთ ცვლილებებს, რომელთა გამოყენებაც, თქვენი აზრით, მომავალში დაგჭირდებათ. იგივე ეხება G-კოდის ან 3MF ფაილების შენახვას. მიუხედავად იმისა, რომ ხშირად შეგიძლიათ უბრალოდ პირდაპირ პრინტერზე გაგზავნოთ ბეჭდური ფაილი WiFi-ის საშუალებით, მაინც გონივრული იქნება ასლის თქვენი კომპიუტერის მყარ დისკზე შენახვა, იმ შემთხვევაში, თუ მომავალში მასზე მითითება დაგჭირდებათ.

ამ ფაილებისა და პროფილებისთვის დასახელება ძალიან მნიშვნელოვანია - თქვენ უნდა დაიცვათ იგივე ფორმატირება, რათა ადვილად შეძლოთ წარსულ ფაილებზე მითითება. ნუ დაარქმევთ თქვენს დაჭრილ ფაილს „Print_5“ ან „Final_02“, რადგან მოგვიანებით მათზე მითითების შესაძლებლობა არ გექნებათ.

გონივრულია პროფილების შენახვა, რათა ხელახლა ნახოთ წარსულში წარმატებული ფაილები. ამ პრაქტიკას შეუძლია მნიშვნელოვანი დროის დაზოგვა ახალი მასალის დაბეჭდვისას, რომლითაც ადრე წარმატებით მიაღწიეთ წარმატებას. გარდა ამისა, ეს ხელს უწყობს იმის დადგენას, დაკავშირებულია თუ არა პრობლემა დაჭრასთან, მექანიკასთან ან მასალებთან, რადგან თქვენი წინა პარამეტრები ეფექტური იყო.

საბედნიეროდ, 3MF ფაილებით, თქვენ რეალურად შეგიძლიათ პროფილზე მითითება აღნიშნული 3MF ფაილის გახსნით, ამიტომ კარგია, რომ დღესვე გაქვთ ეს დამატებითი ფუნქცია. უბრალოდ დარწმუნდით, რომ თქვენი დასახელება ისეა დაწერილი, რომ იცით რას უყურებთ.

სლაიზერის პროფილების და ბეჭდვის ვერსიების შენახვა

სლაიზერის პროგრამული უზრუნველყოფის გაუმჯობესებისა და 3MF ფაილების ფართოდ გამოყენების მიუხედავად, სლაიზერის პროფილების და G-კოდის ვერსიების შენახვა კვლავ მკაცრად რეკომენდებულია. კონკრეტული პარამეტრების არქივირება საშუალებას იძლევა სწრაფად იქნას გამოყენებული მომავალ პროექტებში ან პრობლემების მოგვარებაში.

კარგად მონიშნული ფაილები მომხმარებლებს საშუალებას აძლევს მარტივად ამოიცნონ წარსულში კარგად მომუშავე კონფიგურაციები, რაც ეხმარება იმის დადგენაში, წარმოიშვა თუ არა პრობლემები სლაიზინგის, აპარატურის ან მასალისგან.

სტანდარტული PLA: იდეალურია დაბალი ღირებულების პროტოტიპებისა და სათამაშოების მსგავსი აპლიკაციებისთვის, სადაც დარტყმის ან სითბოს წინააღმდეგობა არ არის კრიტიკული. ის ასევე შესანიშნავი ვარიანტია პროექტებისთვის, რომლებიც მოითხოვენ მაღალ სიმყარეს და სიმტკიცეს.

PLA Pro ან PLA+: მსგავსია სტანდარტული PLA-ს სიმყარის თვალსაზრისით, მაგრამ გაუმჯობესებული დარტყმის წინააღმდეგობით. მიუხედავად იმისა, რომ მას მაინც აქვს დაბალი სითბოს წინააღმდეგობა, ის შესანიშნავი არჩევანია ფართო სპექტრის აპლიკაციებისთვის, სადაც სითბოს წინააღმდეგობა არ არის პრიორიტეტი, მისი ბეჭდვის სიმარტივისა და ხელმისაწვდომობის წყალობით.

PETG: ქიმიურად მდგრადი მასალა, რომელსაც ოდნავ უკეთესი სითბოგამძლეობა აქვს, ვიდრე PLA. ის იაფი და მარტივი დასაბეჭდია, მაგრამ არ არის საუკეთესო არჩევანი იმ აპლიკაციებისთვის, რომლებიც მოითხოვენ მაღალი დარტყმის წინააღმდეგობას. შეიძლება გამოყენებულ იქნას სტანდარტული PLA-ს ალტერნატივად, თუ გსურთ ოდნავ უფრო მაღალი სითბოს წინააღმდეგობა, ამავდროულად არ გჭირდებათ კორპუსი და შეინარჩუნოთ ხარჯები.

ABS: ცნობილია თავისი უფრო მაღალი სითბოს წინააღმდეგობით (დაახლოებით 100°C) და ხელმისაწვდომობით. ეს არის იგივე მასალა, რომელიც გამოიყენება LEGO-ების დასამზადებლად. ABS-ის ბეჭდვას სჭირდება დახურული პრინტერი გარემოს სითბოს შესანარჩუნებლად და დეფორმაციის ან დელამინაციის თავიდან ასაცილებლად. ეს არის მრავალმხრივი მასალა კარგი მექანიკური თვისებებით და კარგი სითბოს წინააღმდეგობით.

ASA: მექანიკური თვისებების, ბეჭდვის სირთულისა და სითბოს წინააღმდეგობის თვალსაზრისით ABS-ის მსგავსია, მაგრამ ულტრაიისფერი გამოსხივებისადმი მდგრადობის დამატებითი უპირატესობით. ეს მას გარე გამოყენებისთვის შესანიშნავ არჩევნად აქცევს.

TPU: მოქნილი მასალა, რომელიც ხელმისაწვდომია სხვადასხვა ნაპირის სიმტკიცის რეიტინგში, უფრო დაბალი რეიტინგებით, რაც მეტ მოქნილობას უზრუნველყოფს. TPU, როგორც წესი, მოითხოვს პირდაპირი ამძრავის ექსტრუდერს და უფრო ნელ ბეჭდვის სიჩქარეს მყარ პლასტმასებთან შედარებით.

PA (ნეილონი): ნეილონი მასალების ფართო კატეგორიაა, რომელიც ცნობილია თავისი სიმტკიცით, დარტყმისადმი მდგრადობით და კარგი სითბოს წინააღმდეგობით. თუმცა, ნეილონები მიდრეკილნი არიან დეფორმაციისკენ ბეჭდვის დროს, თუ არ იყენებენ სპეციალიზებულ ფორმულირებებს, როგორიცაა Polymaker-ის. ნეილონი ასევე ძალიან ჰიგროსკოპიულია, ამიტომ ბეჭდვის ხარისხის შესანარჩუნებლად ის უნდა შეინახოთ ძაფის საშრობში.

PC (პოლიკარბონატი): მაღალი სითბოსადმი მდგრადი მასალა, რომელსაც აქვს შესანიშნავი სიმტკიცის მახასიათებლები ზოგიერთ ფორმულირებაში. თუმცა, მისი ბეჭდვა შეიძლება რთული იყოს გაცხელებული კამერის გარეშე. პატარა ანაბეჭდები შეიძლება წარმატებული იყოს აქტიური გათბობის გარეშე, მაგრამ უფრო დიდი ან მკვრივი ანაბეჭდები ხშირად საჭიროებენ 90°C-მდე გარემოს ტემპერატურას ბზარების თავიდან ასაცილებლად.

PP (პოლიპროპილენი): მსუბუქი მასალა, რომელიც გამოირჩევა შესანიშნავი სიმტკიცით, მოქნილობით, ცვეთისადმი მდგრადობით და ქიმიური მდგრადობით. PP-ის მთავარი პრობლემა ადჰეზიაა - მისი საიმედოდ მიკვრა სამონტაჟო ფირფიტაზე შეიძლება ძალიან რთული იყოს.

PPS (პოლიფენილსულფიდი): მაღალი ხარისხის მასალა, განსაკუთრებული სითბოს და ქიმიური მდგრადობით. მისი ბეჭდვა შეიძლება რთული იყოს, თუ არ არის გამაგრებული ნახშირბადის ბოჭკოთი. PPS ასევე ცეცხლგამძლეა და გამოირჩევა განსაკუთრებული სიმტკიცით, რაც მას იდეალურს ხდის მომთხოვნი სამრეწველო გამოყენებისთვის.

3MF: შედარებით ახალი ფაილის ფორმატი რომელიც შეიქმნა სპეციალურად 3დ პრინტერებისთვის. იგი არის ჯი-კოდი რომელიც შეიცავს საჭირო სლაისერის კონფიგურაციებს მოდელისთვის, რათა თქვენ შეძლოდ მისი პირდაპირ გახსნა თქვენ სლაისერში ცვლილებების საჭიროების გარეშე.

Aluminum Extrusion Rails/ალუმინის პროფილის ლიანდაგები: ამ შემთხვევაში, თქვენი კარეტი ლილვაკების მეშვეობით ალუმინის პროფილის ლიანდაგების  გასწვრივ მოძრაობენ (ხაზოვანი ლიანდაგებისგან ან ხაზოვანი ღეროებისგან განსხვავებით). მაგალითად, წარმოიდგინეთ ორიგინალი Ender 3.

Carriage/კარეტი:  პრინტერის  Hotend-ის, საბეჭდი თავაკის, ექტრუდერის, გაგრილების ვენტილატორების და სხვა დეტალების კრება რომელიც გადაადგილდება სამ განზომილებაში.

Barrel: თქვენს ცხელ ტერმინალზე მიმაგრებული გამაგრილებელი, რომელიც შექმნილია აღნიშნული ცხელი ტერფიდან ტემპერატურის სხვაობის შესანარჩუნებლად. ცილინდრის გაგრილება ხდება ვენტილატორით და უზრუნველყოფს, რომ ძაფი მხოლოდ ცხელ ტერფში გაცხელდეს და არა ზემოთ ასულიყოს.

Bowden Extruder: არაპირდაპირი ექსტრუდერი - სადაც ექსტრუდერი პირდაპირ არ არის მიმაგრებული ცხელ ბოლოზე და ცხელ ბოლომდე მისასვლელად ფილამენტი გარკვეულ მანძილზე უნდა მიაწოდოს.

Brim/კიდე: ბეჭდვის ხაზები, რომლებიც ეხება მოდელის პერიმეტრს საბეჭდ ფირფიტაზე. ეს ხელს უწყობს ნაწილის დამაგრებას, თუ ფიქრობთ, რომ ის შეიძლება დეფორმირდეს ან გადმოვარდეს.

Cartesian: პრინტერი, სადაც თითოეული ღერძი დამოუკიდებლად კონტროლდება და მოძრაობს ძრავით. X ღერძი ავტონომიურად მუშაობს Y ღერძისგან. Bambu Lab A1, Creality Ender 3, Elegoo Neptune 4 და Prusa MK4S კარტეზიული მანქანის მაგალითებია.

Cooling Fan(s)/გაგრილების ვენტილატორი(ები): ვენტილატორები გამოიყენება დაბეჭდილი ფენების სწრაფად გასაგრილებლად ბეჭდვის ხარისხის გასაუმჯობესებლად. ეს ვენტილატორები ხელს უწყობენ ზედაპირის და ჩამოკიდებული ფენების ხარისხის გაუმჯობესებას, მაგრამ შეიძლება გაზარდონ დეფორმაციისა და ცვეთის ალბათობა ზოგიერთ მაღალი ტემპერატურისადმი მდგრად მასალაზე.

CoreXY: პრინტერი, რომელიც სინქრონიზებს X და Y ღერძების მოძრაობას საფეხუროვანი ძრავების მეშვეობით. როდესაც ცხელი ლენტი მოძრაობს X მიმართულებით, ორივე ძრავი ბრუნავს და იგივე ეხება Y მიმართულებასაც. Bambu Lab P1, Elegoo Centauri Carbon, Creality K1 და Prusa Core One პრინტერები CoreXY მანქანების მაგალითებია.

Direct Extruder/პირდაპირი ექსტრუდერი: ეს არის ექსტრუდერი, რომელიც პირდაპირ მიაწოდებს ფილამენტს ცხელ ტერმინალს დამატებითი მანძილის გარეშე.

Endstop/საბოლოო წერტილი: ნაწილი, რომელიც აქტიურდება, როდესაც ნებისმიერი მიმართულებით თქვენი ბეჭდვადი არეალის ყველაზე შორეულ წერტილს მიაღწევთ. ეს ტრიგერი პრინტერს ეუბნება, რომ მას აღარ შეუძლია გადაადგილება და გამოიყენება თქვენი მანქანის „სახლში“ დასაყენებლად.

Extruder/ექსტრუდერი: პრინტერის ნაწილი რომელიც აწვება ან კვებავს ფილამენტს, ხშირად შედგება ორი მოტორიზებული კბილიანი გორგოლაჭიზგან.

Filament/ფილამენტი: სახელი 3დ პრინტერის საბეჭდი მასალისთვის

Firmware/პროგრამული უზრუნველყოფა: პროგრამული უზრუნველყოფა, რომელიც ჩაშენებულია თქვენს პრინტერში და ეუბნება მას მუშაობის წესს. ეს შეიძლება იყოს ღია კოდის (Marlin/Klipper) ან დახურული კოდის.

G-code/ჯი-კოდი: ფაილის ფორმატი, რომელიც გამოიყენება პრინტერისთვის იმის საჩვენებლად, თუ როგორ იმოძრაოს, რა სიჩქარით იმოძრაოს და რამდენი მასალა უნდა გამოწიოს. სლაისერები 3D მოდელებს ჯი-კოდად გარდაქმნიან, მაგრამ თქვენ არ შეგიძლიათ ჯი-კოდის გახსნა სლაიზერში და რაიმე პარამეტრის რედაქტირება - ამისთვის საჭიროა 3MF ფაილის ფორმატი.

Gantry Style Printers/განტრის სტილის პრინტერები: შესაძლოა, ეს ტერმინი სწორად არ იქნას გამოყენებული, თუმცა ჩვენ მას ვუწოდებთ ნებისმიერ მანქანას, რომელიც ამოძრავებს სამონტაჟო ფირფიტას Z მიმართულებით. შეიძლება მოიცავდეს CoreXY მანქანებს, როგორიცაა Sovol SV08, ან კარტეზიულს, როგორიცაა Ender 5.

Hotend: თქვენი პრინტერის ის ნაწილი, რომელიც ფილამენტს დნობს. ის გამათბობლით იკვებება და ტემპერატურის საჩვენებლად თერმისტორს იყენებს.

Hygroscopic/ჰიგროსკოპული: რამდენად დიდია ალბათობა იმის, რომ თქვენი მასალა შეიწოვს ტენიანობას და მასზე ზემოქმედებას განიცდის. რაც უფრო ჰიგროსკოპიულია მასალა, მით უფრო მგრძნობიარეა ის - რაც იმას ნიშნავს, რომ მით უფრო სავარაუდოა, რომ მას ხშირი გაშრობა დასჭირდება.

Jerk: მყისიერი სიჩქარე, რომლითაც თქვენი პრინტერი დაიწყებს მუშაობას მიმართულების შეცვლის ან სრული გაჩერების შემდეგ. ინჟინერიაში ეს სხვა რამეს ეხება, მაგრამ 3D ბეჭდვაში სიტყვა სწორედ ამას ნიშნავს.

Infill/შევსება: დაბეჭდილი ობიექტის შიდა სტრუქტურა, რომელიც, როგორც წესი, შექმნილია სიმტკიცის გასაზრდელად და ამავდროულად მასალის გამოყენებისა და ბეჭდვის დროის შემცირებისთვის.

Layer Height/ფენის სიმაღლე: თქვენი ბეჭდვის თითოეული ფენის სისქე. ფენების დაბალი სიმაღლე, როგორც წესი, უფრო მეტ Z ღერძის დეტალიზაციას ნიშნავს, თუმცა ასევე გამოიწვევს ბეჭდვის დროის გაზრდას.

Leadscrew/წამყვანი ხრახნი: ხრახნიანი ლითონის ნაწილი, რომელიც ბრუნავს ღერძის გადასაადგილებლად საფეხურებრივ ძრავზე მიმაგრების გზით. ეს ნაწილები, როგორც წესი, პრინტერებზე Z ღერძისთვის გამოიყენება ღვედის ნაცვლად.

Linear Rails/ხაზოვანი ლიანდაგები: ეს ლიანდაგები იყენებს მყარ, ფოლადის ლიანდაგს, რომლის გასწვრივაც კარეტები საკისრების საშუალებით სრიალებს (ალუმინის პროფილების ან ხაზოვან ღეროებთან შედარებით).

Linear Rods/ხაზოვანი ღეროები: ამ ღეროებს საკისრების საშუალებით გლუვ ღეროზე მიმაგრებული აქვთ კარეტი (ალუმინის პროფილთის ან ხაზოვან რელსებთან შედარებით).

Nozzle/საბეჭდი თავაკი(სადუნა): ნაწილი, რომელიც მიმაგრებულია Hotend-ზე და რომელიც განსაზღვრავს ცალკეული ხაზების დიამეტრის სისქეს იმ მასალისთვის, რომელსაც ექსტრუდირებთ. საბეჭდი თავაკის დიამეტრი ხშირად 0,4 მმ არის მაგრამ ასევე არსებობს 0.15 მმ-დან 1.2 მმ-მდე - თუმცა ისინი შეიძლება თითქმის ნებისმიერი ზომის იყოს. რაც უფრო დიდია დიამეტრი - მით უკეთესი Hotend-ი დაგჭირდებათ სწრაფად დასაბეჭდად, რათა მასალა სათანადო სიბლანტემდე გაცხელდეს. ზოგადად, მცირე დიამეტრის საბეჭდ თავაკებმა შეიძლება მეტი X/Y დეტალი მიიღონ, ხოლო უფრო დიდი საბეჭდ თავაკებმა, როგორც წესი, ფენების უკეთესად მიკვრა უზრუნველყონ.

Raft/რაფტი: მასალის საწყისი რამდენიმე ფენა მოდელის ქვეშ, რომელიც ბეჭდვის შემდეგ მოიხსნება, რათა თქვენი ბეჭდვის ძირითადი ნაწილი სწორად მიეკროს. ეს იშვიათად გამოიყენება, მაგრამ გარკვეულ სიტუაციებში შეიძლება გამოსადეგი იყოს.

Slicer/სლაისერი: პროგრამული უზრუნველყოფა, რომელიც გამოიყენება 3D მოდელის ტქვენი სასურველი მახასიათებლებით ჯი-კოდად ან 3MF ფაილად გადასაყვანად.

Skirt/ქვედაკაბა: მცირე რაოდენობით "ზედმეტი" მასალა, რომელიც თქვენი მოდელი პერიმეტრზე დევს საბეჭდ დაფაზე, მაგრამ თავად მოდელს არ ეხება. ეს მხოლოდ იმისთვისაა, რომ დარწმუნდეთ, რომ თქვენი მასალა სწორად იბეჭდება ბეჭდვის დაწყებამდე და არ მატებს დამატებით ადჰეზიას საბეჭდ ფირფიტაზე. მისი ბეჭდვის გათიშვა შესაძლებელია სლაისერში, უმეტესობა თანამედროვა პრინტერი უკვე ქმნის ამისთვის მცირე ზოლს საბეჭდი ფირფიტის წინა ან გვერდითა მხარეს.

Stepper Motor/საფეხუროვანი ძრავა: ძრავები, რომლებიც გამოიყენება თქვენი სხვადასხვა ღერძის, ასევე ექსტრუდერის გადასაადგილებლად.

Supports/ხარჩოები: სლაისერის პროგრამული უზრუნველყოფის მიერ გენერირებული დროებითი სტრუქტურები ბეჭდვის დროს მოდელის ჰარში მყოფი ელემენტების მხარდასაჭერად. ეს სტრუქტურები შეიძლება განვიხილოთ, როგორც თქვენი ბეჭდვის საყრდენი.

Thermistor/თერმისტორი: თერმოსტატი, რომელიც გაჩვენებთ თქვენი Hotend-ის, საბეჭდი დაფის ან შესაძლოა თქვენი პრინტერის ინტერიერის ტემპერატურას. ის აცნობებს თქვენს პრინტერს, თუ თქვენი ტემპერატურა დაყენებულ ტემპერატურაზე დაბალია ან მიაღწია თუ არა მას. გაუმართავი თერმისტორი, ჩაშენებული შესაბამისი უსაფრთხოების პროგრამული უზრუნველყოფის გარეშე, შეიძლება ძალიან საშიში იყოს.

Travel/გადაადგილება: ეს ეხება იმ პერიოდს, როდესაც თქვენი პრინტერი მოძრაობს ბეჭდვის ნაწილებს შორის და აქტიურად არ ახორციელებს ექსტრუდირებას/ბეჭდვას.

Volumetric Speed/მოცულობითი სიჩქარე: მასალის მაქსიმალური მოცულობა, რომლის გამოწურვაც პრინტერს შეუძლია დროის ერთეულში, საბეჭდი თავაკის დიამეტრისა და ფენის სიმაღლის გათვალისწინებით.